هنگام فهرست نگاری نسخ خطّی مجموعه کريم زاده تبريزی در کتابخانه مجلس شورای اسلامی در ضمن شماره <6/404> فايده­اي جالب و مهمّ درباره­ي علامه سعدالدين تفتازاني و آثار وي ديدم که نقل آن در اين وبلاگ  برای استفاده دوستان شايد خالي از لطف نباشد!

مکتوب حول صندوق الفاضل الکامل التفتازاني ...

[... ادامه مطلب]

ارسال شده توسط حسین متقی در تاريخ شنبه 14 دي 1387 ساعت 5:03 بعدازظهر (نظر بدهید)

Verzeichniss der Orientalischen Handschriften in Deutschland

از سال 1958 میلادی طرح عظیمی تحت عنوان فهرست نسخه های خطّی شرقی آلمان (VOHD) از سوی سازمان مرکزی تأمین بودجه انجمن پژوهشهای آلمان، تأمین اعتبار شده که هدف آن ارزیابی و توصیف صحیح همه دستنویسهای شرقی کتابخانه های شخصی و عمومی در آلمان است. بر طبق مدارک موجود، [گفته شده] تعداد نسخه های خطّی فهرست نشده در آلمان بیش از چهل هزار نسخه است. تعداد مجلدات این طرح بنابر پیش بینی مسؤلان آن به هشتاد جلد بالغ خواهد شد تاکنون دهها جلد از این مجموعه شامل فهرست نسخه های خطی به زبان های محتلف به چاپ رسیده است  [که بخش عمده ای از آن در کتابخانه آیت الله العظمی مرعشی (ره) در قم موجود است]. (رک. آینه پژوهش: س6، ش35، 1374، ص67).

ارسال شده توسط حسین متقی در تاريخ چهارشنبه 1 آذر 1385 ساعت 5:05 بعدازظهر (تعداد نظرات : ۲)

بسم الله الرحمن الرحيم

در کتاب کيميای هستی: زندگينامه خودنوشت … سيّد مرتضی نجومی (تهران، نشر سها، 1379ش): صص153-154 در خصوص اين نسخه از زبان آيت­الله نجومی، چنين آمده که در خور تأمّل است: <… چند سالی بعد از ايام تجرّد و مدرسه به مرحوم علامه امينی عرض کردم: چیز عجیبی را در مجله­ای خواندم و آن اينکه در کتابخانه پاپ در واتیکان کتابی خطی است که در تمام دنیا برای آن نظیری نتوان یافت، چون هر کتاب مخطوطی نظیر مشابهی دارد جر اين کتاب و آن نسخه­ اصل صحیفه سجّاديّه است که به انشاء امام همام سيّدالساجدين و زین العابدين حضرت علی بن الحسین علیهما السلام و به خطّ زید شهید، پسر آن حضرت است و شاید همان نسخه­ای بود است که در مقدّمه صحیفه حضرت امام صادق علیه الصلاة و السلام بسیار مضطرب و نگران بوده است که مبادا آن نسخه در جنگ يحيي بن زيد با لشکر خلیفه عباسی در گرگان[1] از بین رفته باشد[2]. مرحوم علامه امينی فرمودند در کجا دیدید؟ گفتم قطع دارم که جايي ديده­ام و شاید در فلان مجلّه­ ماهانه دیده باشم. دوره تمام آن مجلّه را گشتيم و پيدا نکرديم؛ احتمال دادم شايد مجلّه ديگری بوده است؛ آن مجلّه را هم تمام گرديديم[3] با هم اين مطالب را نیافتيم و تا هم اکنون هم نیافته­ام و لیکن بعدها فرزند مرحوم علامه امینی، به بنده فرمود: فلانی محتاج به گشتن نیست و پسر عموی ما که عازم ایتالیا بود من پيشنهاد به ایشان کردم که برو در کتابخانه پاپ در واتيکان سؤالی از این گمشده گرانقدر بکن شاید او را ببینی. ايشان گفتند رفتیم و از آنان چنين سؤالی کردم، گفتند اين کتاب در کتابخانه است، امّا شما نمی­توانيد او [آن] را ببینید، ولی شما را به اطاق مخصوص اين کتاب و جایگاه این والاترین نسخه مخطوط جهان می­بريم. مرا به اطاقی کوچک مثل 3 در 4 متر بردند که فرش گرانبهایی در آن انداخته بودند، وسط فرض ميز آبنوس گران قيمتی گذاشته شده بود؛ در بالای ميز جعبه­ای آبنوس و ميان آن جعبه، جعبه­ای از طلا بود که کتاب در آن محفظه طلا نهاده شده بود و روی جعبه آبنوس هم سرپوش شیشه­ای نهاده بودند. مقصود يک اطاق کوچک را به اين اشياء گرانبها، ويژه اين کتاب مقدّس قرار داد بودند> پايان عبارات آيت­الله نجومی در باره اين نسخه شريف. 

به نظر می­رسد با توجّه به تغييرات در حاکميت­، زمان، مکان و شرایط­، مقوله­ی عدم دسترسی به اطلاعات چنين آثاری نفيس، منقضی شده است و قطعاً امروز می­توان از راه­های مختلفی مانند طرق ديپلماتيک سیاسی، رایزنی­های فرهنگی، سازمان ارتباطات و ... به حقيقت و اصل اين قضيه پی برد و در صورت امکان تصويری از آن تهيه نمود و آن را به تفصیل معرّفی نمود. به هر تقدير ترديدی نيست که مسؤوليت و پيگيری چنين اموری مهمّ و ارزشی، بر عهده­ی پژوهشگران متعهّد و دلسوزی است که به موقعيت­های پيش­گفته و شبیه آن دسترسی دارند.

ارسال شده توسط حسین متقی در تاريخ چهارشنبه 8 شهريور 1385 ساعت 6:06 بعدازظهر (نظر بدهید)

پيشاپيش فرارسيدن میلاد امام الساجدين، زين العابدين، حضرت علی بن الحسين علیهما السلام را به پويندگان راهش تبريک و تهنيت می­گوييم. چند سال پيش استاد حسینعلی محفوظ در مجلّة معهد المخطوطات العربيّة (مج3، ج1، 1957م/1376هـ، صص13-14) چند نسخه­ی دستنويس نفیس از کتابخانه­های خصوصی و عمومی ايران به اختصار معرّفی نموده که از آن جمله چند دستنويس فوق العاده نفيس را نيز از کتابخانه­ی شخصی مرحوم آقای مجید موقّر (در تهران) توصيف نموده است. از جمله­ی نسخ نفیس کتابخانه­ی وی ديوان منظومات السجاد علیه السلام بوده است که در زمان غيبت صغری يعنی سال 298هـ به خطّ ابوسعد رافع بن نوح بن ادریس الغنوی کتابت گرديده بود. اين ديوان دارای دو بخش بوده که در جزء دوم آن بخشی از مناجات­های آن امام همام علیه اسلام کتابت گرديده بود و تاريخ آن بخش نيز 9صفر 299هـ بوده است. گفته شده که مجموعه­ی موقّر توسّط يکی از کلکسیونرهای انگلیسی چند سال پيش از انقلاب خريداری و متأسّفانه از کشور خارج گرديد. نگارنده­ی سطور تاکنون تلاش فزاينده­ای را برای به دست آوردن آگاهی­هايي از اين محل کنونی استقرار اين نسخه نفیس انجام داده، ليکن عملاً بی­نتيجه بوده است. حقيقتاً چه ترژادی اسفباری است برای دولت و ملّت کشوری با اين گستره­­ی علمی و تاريخی کهن، اینقدر در حفظ میراث کهن دينی و ملّی خويش بی­تفاوت باشد. آیا زمان آن فرا نرسیده است که برای تمام نسخ خطّی نفيس موجود در کتابخانه­های عمومی و خصوصی، شناسنامه صادر شود؟ تا هر از چندگاه مواجه با خروج بی­رحمانه­ی آنها از کشور نشويم؟ آيا غارت موزه­ی ملّی عراق و آتش­سوزی کتابخانه­ی اوقاف بغداد و … درس عبرتی برای ما و ميراث کهن ما نیست؟

ارسال شده توسط حسین متقی در تاريخ چهارشنبه 8 شهريور 1385 ساعت 6:04 بعدازظهر (نظر بدهید)

مه شعبان شد ای ماه بدیع تمثال                آمده آن مه که بود فخر تمام مه و سال

ميلاد سرور و سالار شهيدان، حضرت اباعبدالله الحسين عليه السلام بر شيعيان و ارادتمندان آن امام همام تبريک و تهنيت بادا. چند اثر دستنويس تازه­ياب از آثار مرتبط با آن امام که پیش­تر از فهارس يادداشت برداری شده بود جهت تيمّن اين روز مبارک در اين وبنوشت درج می­گردد، با اين اميد که بکار آيد.

1)  ديوان حسین بن علی علیهما السلام، نسخه در کتابخانه­ی وزيری یزد (رک. نشریه نسخه­های خطّی: دفتر4، ص400).

2) قصيده در فضائل امام حسین علیه السلام از میرزا اسماعیل خان بروجردی متخلّص به سرباز، نسخه در کتابخانه­ی آيت الله مرعشی (ره) به شماره­ی 4/12981.

3)  مخمّس در نعت امام حسین علیه السلام از ناشناخته، نسخه در کتابخانه­ی ملّی ایران، آغاز:

       مه شعبان شد ای ماه بدیع تمثال           آمده آن مه که بود فخر تمام مه و سال

(رک. نشریه نسخه­های خطّی: دفتر6، ص237).

4)  قصیده در نعت امام حسین علیه اسلام، ناشناخته، نسخه در کتابخانه­ی ملّی ایران، آغاز:

      بتی دارم که بر مه طعنه دارد چهر تابانش        همانا تافته خورشید از چاک گریبانش

(رک. نشریه نسخه­های خطّی: دفتر6، ص237).

5)  قصیده در نعت امام حسین علیه السلام، ناشناخته، نسخه در کتابخانه­ی ملّی ایران، آغاز:

      آن طره مشکین سمن سای برآن رو            شامی است که بر صبح فروزان زده پهلو

(نشریه نسخه­های خطّی: دفتر6، ص237).

6) واقعات و مراثی کربلاء، از ناشناخته، نسخه در کتابخانه­ی موزه­ی کابل ـ افغانستان (رک. فهرست دبورکی: ص177).

7) روضه الاسرار، از سروش اصفهانی (رک. فهرست منزوی: ج4، ص2843).

8) معراج الشهادة (رک. فهرست منزوی: ج4، ص3222).

9) مخمّس درمرثیه امام حسين علیه السلام، از ابوالفضائل ابراهيم شمس المعالی، نسخه در کتابخانه­ی ملّی ايران (رک. نشریه نسخه­های خطّی: دفتر6، ص225 و فهرست منزوی: ج3، ص2383).

10) جنگ نامه خامس آل عبا علیه السلام، از شاعری متخلّص به شعاع (رک. فهرست منزوی: ج4، ص2748).

11) مرثیه امام حسین علیه السلام، از آقا شيخ محمّد کرمانی، نسخه در کتابخانه گوهر شاد ـ مشهد ذيل شماره­ی 484 آغاز:

        أصبحت رهن الکرب و الحسرات          و القلب محشو من الکربات

 (رک. فهرست گوهر شاد: ج2، ص593).

12) تخمیس مقصورة ابن درید و قلبها رثاء فی الامام الحسین علیه السلام، از موفق الدين عبدالله بن عمر انصاری (درگذشته سال 677هـ .)، نسخه در دارالکتب المصريّة (تیموریه 1106 شعر)، آغاز:

      لما أبیح للحسین صونه                و خانه يوم الطعان عونه

(رک. فهرس المخطوطات المصوّرة ـ القاهرة: ج1، قسم اول، ص435).

13) مثنوی قیامت نامه = نوحه سیّد الشهداء علیه السلام از فتاح خان متخلّص به اشراق (درگذشته سال 1175هـ) نسخه در کتابخانه­ی مرکزی آستان قدس رضوی ذيل شماره­ی 4902 و نسخه­ی ديگر در کتابخانه­ی دانشکده­ی علوم پزشکی تهران به شماره­ی 6/257 (رک. فهرست آستان قدس: ج1/7، ص476، نشریه نسخه­های خطّی: دفتر3، ص342 و فهرست منزوی: ج4، ص3050).

14) غمکده کربلا (رک. فهرست منزوی: ج4، ص3009).

15) واقعه کربلا (رک. فهرست منزوی: ج4، ص3291).

16) وقعه کربلا (رک. فهرست منزوی: ج4، ص3303).

17) سرّالبلاء (رک. فهرست منزوی: ج4، ص2907).

18) ده مجلس، نسخه­ در کتابخانه­ی ملّی اتریش شماره­ی 3004 (رک. فهرست افشار: ص47).

19) دوازده بند محتشم، نسخه­ در کتابخانه­ی ملّی اتریش شماره­ی 3120 (رک. فهرست افشار: ص87).

20) ضیاء العين (رک. فهرست منزوی: ج4، ص2992).

21) [رسالة فی ما وقع للحسین علیه السلام] از ناشناخته، نسخه در کتابخانه­ی دولتی برلین ـ آلمان به شماره­ی 8183، آغاز:

         شال (؟) الحسين من المدينة             و ضمّت ديار أهلها حزينه

         ینظر لها و یـــــــــــــــدیر عینه             و مدامعه تجری دمــــــــا

(رک. فهرست نسخه­های خطّی عربی برلین: ج7، ص229).

22) ماتم سرا از شاعری متخلّص به ساعی، نسخه در کتابخانه­ی آيـت الله مرعشی (ره) به شماره­ی 12809.

23) حرقة الغراء از ناشناخته، نسخه در کتابخانه­­ی آيت الله مرعشی (ره) به شماره­ی 12814.

24) قصة الحسین علیه السلام، ناشناخته، نسخه در کتابخانه­ی آيـت الله مرعشی (ره) به شماره­ی 3/12846.

25) قصیده در مصائب امام حسین علیه السلام از شاعری متخلّص به بیابانی (؟)، نسخه در کتابخانه­ی آيت الله مرعشی (ره) به شماره­ی 6/12981.

26) مقتل ابی مخنف، نسخه در کتابخانه گوتا ـ آلمان به شماره­ی 1534 (رک. فهرست گوتا: ج5، ص33).

27) کتاب مقتل حسین علیه السلام (ترکی)، نسخه در کتابخانه دانشگاه لیدن ـ هلند به شماره­ی Cod.Or.1263 (رک. فهرست ويـتکام، 1999م، ص553).

28)  منظومه در آرزوی زیارت امام حسین علیه السلام (ترکی)، از حاج شیخ حسن متخلّص به عاصی، نسخه در کتابخانه­ی آيت الله مرعشی (ره) ذیل شماره­ی 9783 (رک. فهرست ترکی نسخه­های خطی ترکی کتابخانه: صص281-282).

29) کتاب کربلا (ترکی)، نسخه در دارالکتب المصريّة ـ قاهره (رک. فهرست ترکی دارالکتب: ج3، ص395).

30) وقعه فجیعه کربلا (ترکی)، نسخه در دارالکتب المصريّة ـ قاهره (رک. فهرست ترکی دارالکتب: ج4، ص271).

31) مقتل الامام الحسین علیه السلام فی کربلاء از لامعی از شعرای دوره­ی عثمانی[1] (رک هديُة العارفین: ج2، ص413).

32)  شهنشاه­نامه امام حسین علیه السلام از خاموش یزدی (رک. فهرست منزوی: ج4، ص2977).

33)  مقتل الحسین علیه السلام از موفق الدين خوارزمی (درگذشته سال 568هـ )، نسخه در کتابخانه­ی ثقة الاسلام تبريزی در تبريز (رک. نشریه نسخه­های خطّی: دفتر7، ص542).

34)  رساله در کيفيت زیارت عاشوراء از شیخ محمّد حسین قمشه­ای، نسخه در کتابخانه­ی مرحوم قاضی طباطبایی در تبريز (رک. نشریه نسخه­های خطّی: دفتر7، ص518).

35) روضة الشهداء (فارسی، ترکی و عربی) از میرزا عبدالله افندی (رک. الفوائد الطريفة: ص11).

36) لوایح اللوحین فی اسرار شهادة الحسین علیه السلام از محمّدباقر بن مرتضی طباطبایی یزدی (درگذشته سال 1298هـ .)، نسخه در کتابخانه­ی آیت الله مرعشی (ره) (رک. نشریه نسخه­های خطّی: دفتر6، ص385).

37) حمله حسینی از میرغلامعلی مشهور به رضوان (درگذشته بعد از سال1263هـ .)، نسخه در کتابخانه­ی خدابخش بهادرخان در پتنه (بانکی پور) ـ هند (رک. ثلاثه غساله: ص27).

ارسال شده توسط حسین متقی در تاريخ دوشنبه 6 شهريور 1385 ساعت 6:06 بعدازظهر (نظر بدهید)

بسم الله الرحمن الرحيم

بررسی کتب خطّی يا قديمه وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ايران؛ عليرضا سالاری، مؤسّسه چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه، چاپ اول 1377ش.

در همان سال­هايی که اين فهرست منتشر گرديده بود، نگارنده در کمال استعجال چند تذکر و اصلاحيه­­ بر ذيل اين فهرست در گوشه­ای يادداشت نموده بود، هر چند فهرست مذکور احتياج به نقد و بررسی بيش­تری دارد؛ به هر تقدير به نظر نمی­رسد که انتشار و درج همين آگاهی­های اندک هم، خالی از فايده باشد.

1. صفحه3، لوامع الأنوار فی معرفة الأئمّة الأطهار عليهم السلام: نام مؤلّف <احمد بن سلطان علی هروی> ثبت شده که صحيح آن <ابوالحسن علی بن حسین زواره­ای> است؛ (رک. الذريعة: ج18، ص361).

2. صفحه8، نام کتاب الکافی یمین: ثبت شده که صحیح آن الکافیة است؛ (رک. کشف الظنون: ج2، ص1370).

3. صفحه8، المصباح: نام مؤلّف <عبدالقادر بن عبدالرحمن جرجانی> ثبت شده است که صحیح آن <ناصر بن عبدالسیّد مطرّزی> است؛ (رک. کشف الظنون: ج2، ص1708).

4. صفحه8، العوامل: نام کوچک مؤلّف <عبدالقادر> ثبت شده که صحیح آن <عبدالقاهر> است؛ (رک. کشف الظنون:ج2، ص1179).

5. صفحه9، نام اثر جامع عباسی ثبت شده و صحیح آن تتمیم جامع عباسی است که از ساوجی است؛ (رک. الذریعة: ج3، ص340).

6. صفحه12، جنّة الواقیة و الجنّة الباقية: نام مؤلّف نامعلوم ثبت شده که از شيخ تقی الدین ابراهیم کفعمی است؛ (رک. الذریعة: ج5، ص161).

7. صفحه17، مرآة العارفین فی ملتمس إمام زين العابدین، ... صحيح آن مرآة العارفین و مظهر الکاملین فی ملتمس زین العابدین است؛ (رک. ایضاح المکنون: ج2، ص460).

8. صفحه18، نام کتاب به صورت: کتاب الألف در لغت عرب، ثبت شده که صحیح آن الصحاح فی اللغة است؛ (رک. کشف الظنون: ج2، ص1071).

9. صفحه20، رسالة الشمسيّة: مؤلّف آن <نجم الدين عمر بن علی کاتبی قزوینی> است؛ (رک. کشف الظنون: ج2، ص1063).

10.  صفحه21، شرح بر عقائد شیخ عمر النسفی: مؤلّف نامعلوم ثبت شده که از سعدالدين مسعود بن عمر تفتازانی است؛ (رک. فهرست مکتبه مرعشيه: ج3، نسخه­ی شماره­ی 993).

11.  صفحه21، اخلاق ناصری: مؤلّف آن <ناصر خسرو>! ثبت شده که صحیح آن <خواجه نصیرالدين محمّد بن محمّد طوسی> است؛ (رک. کشف الظنون: ج1، ص38).

12.  صفحه45، شرح بر الفیه ابن مالک: نام صحیح آن البهجة المرضیّة از مولی جلال سيوطی است؛ (رک. کشف الظنون: ج1، ص259).

13.  صفحه 46، رساله توضیح المسائل: مؤلّف آن <شیخ انصاری> ثبت شده که صحیح آن رساله سؤال و جواب تأليف <حجة الاسلام محمّدباقر شفتی اصفهانی> است؛ (رک. فهرست مکتبه مرعشیّه: ج18، نسخه­ی شماره­ی 7000).

14.  صفحه47، منهاج المؤمنين: نام مترجم شايد مولی عبدالله رستمداری بوده باشد؛ (رک. الذريعة: ج23، ص177).

15.  صفحه56، شرح الفیه: جمال الدين سیوطی، صحیح آن البهجة المرضيّة از مولی جلال سيوطی است؛ (رک. کشف الظنون: ج1، ص259).

16.  صفحه69، مختصر نافع: مؤلّف آن <گل محمّد بن عبدالعلی>! ثبت شده است، صحیح آن <محقق حلّی، نجم الدین ابوالقاسم جعفر بن حسن حلّی> است؛ (رک. الذريعة: ج20، ص213).

17.  صفحه78، کتاب النجاة فی الحکمة: از بوعلی سينا است؛ (رک. الذریعة: ج24، ص56).

18.  صفحه75، رساله عملیه: نام کامل مؤلّف <سیّد حسین بن محمّد حسینی کوهکمری متوفای سال 1299 هـ .> است؛ (رک. فهرست مکتبه مرعشیه: ج14، نسخه­ی شماره­ی 2/5589).

19.  صفحه81، معالم الأصول: مؤلّف آن <ابومنصور حسن بن منصور بن زین الدین عاملی> است.

20.  صفحه227، ینابیع الإسلام: مؤلّف نامعلوم ثبت شده است، مؤلّف آن <تیزدال مسیحی> است؛ اين اثر در سال 1899م در لاهور به چاپ رسیده است؛ (رک. الذریعة: ج25، ص287).

ارسال شده توسط حسین متقی در تاريخ سه شنبه 17 مرداد 1385 ساعت 10:43 بعدازظهر (نظر بدهید)

بسم الله الرحمن الرحيم

هو أمیرالمؤمنین و یعسوب المسلمین و غرّة المهاجرین و صفوة الهاشمیین و قاتل الكافرین و الناكثین و القاسطین و المارقین و الكرّار غیر الفرّار فصّال فقار كلّ ذی ختر بذی الفقار قسیم الجنّة و النار مقعص  الجیش الجرار لاطم وجوه اللجین و النضار بید الاحتقار؛ أبوتراب، مجدّل الأتراب، معفرین بالتراب، ممرغین فی العفر رجل الكتبیه و الكتاب و المحراب و الحراب و الطعن و الضراب و الخیّر الحساب بلاحساب، مطعم السّغاب بجفان كالجواب رادّ المعضلات بالجواب الصواب، مضیّف النسور و الذئاب بالبتار الماضی الذباب هازم الأحزاب و قاصم الأصلاب قاسم الأسلاب جزاز الرقاب بابن القراب مفتوح الباب إلی المحراب عند سدّ سائر أبواب الأصحاب، جدید الرغبات فی الطاعات، بالی الجلباب رثّ الثیاب، روّاض الصعاب، معسول الخطاب عدیم الحجاب و الحجّاب، ثابت اللبّ فی مدحض الألباب؛ شقیق الخیر و رفیق الطیر صاحب القرابه و القربة و كاسر أصنام الكعبة، مناوش الحتوف، قتّال الألوف، مخرّق الصفوف، ضرغام یوم الجمل، المردود له الشمس عند الطفل، ترّاك السلب ضرّاب القلل حلیف البیض و الأسل، شجاع السهل و الجبل؛ زوج فاطمة الزهراء سیّدة النساء، مذلّل الأعداء، معزّ الأولیاء، أخطب الخطباء، قدوة أهل الكساء، إمام الائمّة الأتقیاء، الشهید أبوالشهداء، أشهر أهل البطحاء، مضمّخ مردة الحروب بالدماء، صفر الیدین عن الصفراء و عن الحمراء و البیضاء؛ مثكل أمّهات الكفرة و مفلّق هامات الفجرة و مقوّی أعضاد البررة و ثمرة بیعة الشجرة و فاقیء عیون السهرة و داحی أرض الدماء، مطلع شهب الأسنة فی سماء القترة، المسمّی نفسه یوم الغبرة بحیدرة، خوّاض الغمرات، حمّال الألویة و الرایات، ممیت البدعة، محیی السنّة و كاتب جوائز أهل الجنّة و مصرف الأعنّة و اللاعب بالأسنّة، ساد أنفاق النفاق، شاق جماجم ذوی الشقاق، سیّد العرب، موضع العجب، المخصوص بأشرف النسب، الهاشمی الأمّ و الأب، المفترع أنواع أبكار الخطب؛ نفس رسول الله صلّی الله علیه و آله یوم المباهله و ساعده المساعد یوم المصاولة و خطیبه المصقع یوم المقاولة و خلیفته فی مهاده و موضع سرّه فی إصداره و إیراده و ملیّن عرائك أضداده و أبو أولاده و واسطة قلادة الفتوّة و نقطة دائرة المروّة و ملتقی شرفی الأبوّة و البنوّة و وارث علم الرسالة و النبوّة و سیف الله المسلول و جواد الخلق المأمول؛ لیث الغابة و أقضی الصحابة و الحصن الحصین و الخلیفة الأمین أعلم من فوق رقعة الغبراء و تحت أدیم السماء، المستأنس بالمناجاة فی ظلمة اللیلة اللیلاء، راقع مدرعته و الدنیا بأسرها قائمة بین یدیه، حتّی استحیی من راقعها، منزّه نفسه النفیسة عن الدنیا الدنیّة و مصارعها و مثبّتها بلجام تقواه عن مطامعها و فاطمها بتهجدها عن وثیر مضاجعها؛ أخو رسول الله و ابن عمّه و كشّاف كربه و غمّه و مساهمه فی طمّه و رمّه، بعضه بعض البتول و ولده ولد الرسول، هو من رسول الله صلّی الله علیه و  آله دمه دمه و لحمه لحمه و عظمه عظمه و علمه علمه و سلمه سلمه و حربه حربه و حزبه حزبه و فرعه فرعه و نبعه نبعه و نجره نجره و فخره فخره و جدّه جدّه و حدّه حدّه؛ أنهار الفضائل فی الدنیا من بحور فضائله و ریاض التوحید و العدل من بساتین خطبه و رسائله و كبش أهل العراق و الشام و الحجاز و شجی حلوق الأبطال عند البراز و ابن عمّ المصطفی و شقیق النبیّ المجتبی؛ لیث الشری، غیث الوری، حتف العدی، مفتاح الندی، قطب رحی الهدی، مصباح الدجی، جوهر النهی، بحراللهی، مسعر الوغا، قطاع الطلی، شمس الضحی، أبوالقری فی أمّ القری، المبشّر بأعظم البشری، مطلق الدنیا، مؤثر الأخری علی الأولی، ربّ الحجی، بعید المدی، ممتطی صهوة العلی، مستند الفتوی، مثوی التقی، ندید هارون من موسی، مولی كلّ من له رسول الله مولی، كثیر الجدوی، شدید القوی، سالك الطریقة المثلی، المعتصم بالعروة الوثقی، الفتی أخو الفتی، الذی أنزل فیه «هل اتی»، أكرم من ارتدی و أشرف من احتذی، أفضل من راح و اغتدی، أشجع من ركب و مشی، أهدی من صام و صلّی، مراقب حقّ الله إن أمر أو نهی، الذی ماصبا فی الصبی و سیفه عن قِرنه مانبا و نور هدیه ماخبا و مهر إقدامه ماكبا، دعاه رسول الله إلی التوحید فلبّی و جلا ظلم الشرك و جلی و سلك المحجّة البیضاء و أقام الحجّة الزهراء، جنیت ثمار النصر من علمه و التقطت جواهر العلم من قلمه و نشأت ضراغم المعارك فی أجمه و بأس كیون أقدام هممه و أخضرت ربّی الأمانی من دیم كرمه.

نعم هو: أبوالحسن، القلیل الوسن، الذی لم یسجد للوثن، هو عصرة المنجود، هو من الذین أحیوا أموات الآمال بحبا الجود، هو من الذین سیماهم فی وجوههم من أثر السجود، هو محارب الكفرة و الفجرة بالتأویل و التنزیل، هو الذی مثله مذكور فی التوراة و الإنجیل، هو الذی كان للمؤمنین ولیّاً حفیّاً و للرسول بعده وصیّاً، نصره كبیراً و آمن به صبیّاً، هو الذی كان لجنود الحقّ سنداً و لأنصار الدین یداً و عضداً و مدداً و لضعفاء المسلمین مجیراً و لصنادید الكافرین مبیراً و لكؤوس العطاء علی الفقراء مدیراً حتّی أنزل فیه و فی أهل بیته الذین طهّرهم الله تطهیراً «و یطعمون الطعام عی حبّه مسكیناً و یتیماً و أسیراً».

و هو علیّ العلیّ و الوصیّ الولیّ، الهاشمیّ المكّیّ، المدنیّ الأبطحیّ، الرضیّ المرضیّ، المنافیّ القویّ، الحریّ اللوذعیّ، الأریحیّ المولویّ، الصفیّ الوفیّ، الذی بصّره الله، حقائق الیقین و رتق به فتوق الدین، الذی صدق رسول الله صلّی الله علیه و آله و صدّق و بخاتمه فی الركوع تصدّق و اعتصب بالسماحة و الحماسة و تطوّق و دقّق فی علومه و معارفه و حقّق و ذكّرنا بقتل الولید بدراً و بقتل عمرو الخندق و مزّق من أبناء الحروب ما مزّق فی لجّة و غرّق فی لجّة سیفه من أسود الهیاج ما غرّق و حرّق بشهاب صارمه من شیاطین العراك من حرّق حتّی استوسق الإسلام و اتّسق هو أطول بنی هاشم باعاً و أمضاهم زماعاً و أرحبهم ذراعاً و أكثرهم أشیاعا و أخلصهم أتباعاً و أشهرهم قراعاً و أحدّهم سناناً و أعربهم لساناً و أقواهم جناناً.

هو حیدر و ما أدراك ما حیدر! هو الكوكب الأزهر و الصارم المذكّر، صاحب براءة و غدیر خم و رایة خیبر و كمیّ أحد و حنین و الخندق و بدر الأكبر، هو ساقی ورّاد الكوثر یوم المحشر أبوالسبطین و مصلّی القبلتین و أنسب من فی الأخشبین و أعلم من فی الحرمین .

كتاب أسامی أمیرالمؤمنین علیه السلام: هو للحسن بن الفقیه (تلخيص از کشف الاستار مرحوم خوانساری. (ج1، صص369-386).

ارسال شده توسط حسین متقی در تاريخ سه شنبه 17 مرداد 1385 ساعت 12:28 قبل‏ازظهر (نظر بدهید)