| basatin.kateban.com , Articles by Hossein Mottaghi. | |||
|
|||
|
|
|
دائرة المعارف اسلام[i] به زبان تركي استانبولي، چاپ جديد تركيه (1981-2005م) كه اكنون شاهد چاپ سیامين جلد آن هستيم، حاوي داده هايي بسيار ارزنده از جهان اسلام و خصوصاً اطلاعات نابي از دوره ي هفتصد ساله ي امپرتوري عثماني است؛ كه در آن اثر از هزاران دستنويس اسلامي نفيس موجود در كتابخانه هاي تركيه ياد شده و تصاويري از برگ آغاز و انجام برخي نسخ آورده شده و نيز اين مجموعه، مشحون از آگاهي هايي محتوايي گسترده و ناب برگرفته از اين مواريث كهن و دست اول مربوط به خود و ساير كشورها از جمله كشورمان ايران مي باشد. از آن نظر كه اين گنجواره در فضايي دور از مكتب لائيسم حاكم بر سياست هاي پيدا و نهان دولت لائيك تركيه و زير نظر شخصيّت هاي برجسته ي مسلمان اداره مي گردد، به جاست كه از سوي مؤسسات و جريان هايي آگاه، كه توانايي مادّي و معنوي انجام اين مهمّ را دارند، به تدريج اين اثر عظيم و فوق العاده ارزشمند را، كه در جاي جاي آن نام و ياد فرهنگ ايران زمين و ميراث مفاخر علمي آن موج مي زند، به زبان فارسي ترجمه تا محقّقان و پژوهشگران ناآشنا به زبان تركي از مطالب و مقالات ژرف و انديشمندانه ي اين گنج پنهان، بي بهره نمانند.
[i]. TDVIA: Türkiye Diyanet Vakfi Islam Ansiklopediasi; C. I-XXX, Istanbul: 1981-2005.
ارسال شده توسط حسین متقی در تاريخ چهارشنبه 11 مرداد 1385 ساعت 7:16 قبلازظهر (نظر بدهید)
كتاب شريف و گرانمايه ي طبقات أعلام الشيعة، كارستان بزرگ و ماندگار ِمرحوم آقا بزرگ تهراني، كه در درون خود دنيايي از داده ها و اطلاعات نفيس و دست اوّل از مجموعه هاي علمي دانشمندان اسلامي[i] را دارد، حقيقتاً احتياج به يك فهرستواره و راهنمايي تفصيلي مشتمل بر موادّ لازم يك راهنما اعمّ از: اعلام، نام كتب صاحب ترجمه و کتب در ضمن، اماكن و ... به صورت يك جا دارد؛ اميد است بعد از چاپ جلدهاي باقيمانده از الكرام البررة و نقباءالبشر، كه شنيده شد از سوي كتابخانه ي مجلس شوراي اسلامي انتشار خواهد يافت، (إن شاء الله)؛ انتظار مي رود يك راهنماي جامعي را كه همه ي جلدهاي آن را دربر گيرد، منتشر گردد. [i] . يكي از پژوهه هاي بايسته در كتب تراجم، تهيّه ي فهرستي مشترك از شخصيّت هاي معرّفي شده در كتب تراجم، حدّاقل در حوزه ي دانشمندان اماميّه و شيعي است؛ خوشبختانه يكي از كارهاي بسيار ارزندهاي كه در سالهاي اخير از سوى بخش اطلاعرسانى كتابخانهي آيت الله العظمي مرعشي نجفي (رحمة الله عليه) صورت گرفته، تهيّه ي فهرستى جامع و نسبتاً گسترده از دادههاي كتب تراجم، مشتمل بر اطلاعات و شرح حال هزاران نفر از شخصيّت هاي علمي و سياسي و .... مي باشد، كه بهجاست مسؤولين محترم آن، بعد از يك بازبينى و بازنگري كلّي، مجدّداً آن را براي استفاده ي همگان، در قالب كتاب يا لوح هاي فشرده منتشر سازند. گفتنى است دادههاي مشاهير ياد شده، براي استقاده عموم پژوهشگران، اكنون به صورت همزمان (Online) از طريق اينترنت (http://www.marashilibrary.com) امكانپذير است.
ارسال شده توسط حسین متقی در تاريخ چهارشنبه 11 مرداد 1385 ساعت 7:09 قبلازظهر (نظر بدهید)
اثر شش جلدی (7 مجلّد) فهرست نسخه هاي خطي فارسي، كارستان كم نظير و سترگ كتابشناس برجسته، جناب احمد منزوي و مكان و جايگاه آن در ميان نسخه هاي خطّي فارسي و زحمتي كه مؤلّف رنجور آن در آن شرائط سخت، بر سر تأليف اين اثر كشيده، مقولاتي نيستند كه بتوان به راحتي از كنار آن گذشت؛ گنجواره اي گهرريز مملوّ از آثاري از پيشينيان اين مرز و بوم، كه به جز عشق مفرط و علاقه اي آتشين، تحمّل ثبت اطلاعات اين همه دستنوشته ها را ندارد و انصافاً بدون آن دو امكان پذير نيست. اين اثر گران قدر با همه ي ارزش و جايگاهي كه براي متصوّر است، متأسّفانه فاقد يك راهنماي مناسب و كاملي، مشتمل بر همه ي مطالب آن (تأكيد) است؛ ممكن است گفته شود، فهرستواره ي كتابهاي فارسي، اثر ارزشمند ديگر و جديد مؤلّف، به نوعي اين مهمّ را متكفل است؛ در پاسخ بايد گفت، منافاتي ندارد! امّا حقيقتاً كارستان بزرگ او، يعني: فهرست نسخه هاي خطي فارسي، چيز ديگري است! و مي ارزد تك تك كلمات آن گنجواره ي نفيس به صورت نمايه درآمده، و با تهيّه ي فهرست راهنماي جامعي، استفاده از دُرّهاي آن را، دوچندان سازند. ناگفته پيداست كه اين راهنما بايد نسبت به همه ي داده هاي نسخه ها، اعمّ از: نام اثر، مؤلّف (پديدآور)، اعلام، سرآغازها[i]، كاتبين، محلّ تأليف و كتابت، و به صورت كليّ هر آن چه كه در باره ي اين نسخ مورد مراجعه ي پژوهشگران نسخه هاي خطّي قرار مي گيرد، فراگير باشد. وجود چنين راهنمايي مطمئناً بر اين فهرست كم نظير، جان ديگري خواهد بخشيد و آوازه ي آن را دو چندان خواهد كرد.
[i] . ياد آوري مي گردد كه فهرستي از سرآغازنامه هاي نسخه هاي خطّي فارسي، عربي، تركي و اردو از سوي آقاي محمّدحسين اميني، فهرست نگار كتابخانه ي آيت الله العظمي مرعشي نجفي (ره) تهيّه گرديده، كه طيّ چند جلد در حال انتشار است، كه در آن سرآغاز ده ها هزار نسخه خطّي ِ معرّفي شده در فهارس ِ دستنويس هاي كتابخانه هاي داخل و خارج كشور و نيز بسياري از مصادر، منابع و كتابشناسي ها، به صورت الفبايي تنظيم نموده است، كه از جمله ي اين منابع، فهرست نسخه هاي خطي فارسي، اثر: منزوي است، كه سرآغاز كامل همه ي دستنويس هاي فارسي معرّفي شده در آن را، در برمي گيرد؛ در اين جا ضمن آرزوي موفقيّت، به ايشان دست مريزاد! مي گوئيم. بي ترديد براي فهرست نگاران نسخه هاي خطّي انتشار چنين اثري خبر مسرّت بخشي است، چرا كه سرآغاز دستنويس ها در شناسايي آثار و پديدآوران آن ها، از مؤلّفه ها و پارامترهاي اساسي و كاربردي است كه اميد مي رود انتشار آن زمينه هاي شناسايي بسياري از نسخ، كه در فهارس داخلي و خارجي ناشناخته مانده يا به اشتباه معرّفي شده اند، فراهم آورد.
ارسال شده توسط حسین متقی در تاريخ چهارشنبه 11 مرداد 1385 ساعت 6:57 قبلازظهر (نظر بدهید)
كتاب ارزشمند فرهنگ سخنوران، اثر: ع. خيام پور، براي كساني كه اندك پژوهشي در زمينه ي مباحث ادبي و آثار منظوم داشته اند، اثري آشنا و شناخته شده است؛ اين اثر شايد از معدود كتب تراجم در زبان فارسي باشد، كه تقريباً بر اساس ترتيب تخلّص شاعران غزلسراي، تنظيم ونگارش يافته است. از آن جايي كه اين اثر در برخي موارد از گزينه ي كليدي تخلّصِ شاعر، عدول و مدخل را امور ديگري، مانند: نسبت مشهور شاعر يا نسبت محلّ زندگي يا تولّد شاعر، قرار داده و نيز از آن جهت كه از زمان تأليف اين اثر بيش از 40 سال مي گذرد، و در اين سال ها، آثار فراواني، مانند: فهارس متنوّع دستنويس ها، در معرّفي شاعراني كه براي نخستين بار، در منابع، يادي از آن ها گرديده است؛ ضرورت تهيّه ي كتابي جامع بر اساس «تخلّص شاعران»، ضرورتي انكار ناپذير و بايسته است؛ ناگفته نماند مقوله ي «تخلّص شعري» را بيش تر، شاعراني به كار برده يا مي برند كه به زبان هاي فارسي يا تركي، غزل مي سروده يا مي سرايند؛ شاعراني كه به زبان عربي شعر مي سروده اند، نسبت به زبان هاي فارسي و تركي، در اشعار خويش، كمتر از تخلّص، بهره جسته اند. درامر فهرست نگاري كتب خطّي، شناسه ي اشعار، به خصوص غزل ها، به تخلّص هاي به كار رفته در آن وابسته است و چنان چه اثري جامع در خصوص تخلّص هاي شعري داشته باشيم، بسياري از معضلات و مشكلات شناسايي اين نسخ حلّ خواهد شد. اميد است جمعي از پژوهشگران ادب دوست و تلاشگر با تورّق منابع و مصادر به خصوص فهارس نسخه هاي خطّي، كه مملوّ و مشحون از تخلّص هاي شعري شاعران گمنام و يا شناخته شده هستند، و استخراج و ثبت آن ها در يك اثر با نام: فرهنگ جامع تخلّص هاي شعري شاعران، خدمتي بزرگ به دانش و ادب غني زبان ها، نموده و از خود نام و يادي نيك بر پهنه ي ادب پرور اين ادبستان كهن و پرآوازه، يعني ايران، به يادگار نهند. ناگفته نماند زمانی نگارنده قصد داشت به چنین امری بپردازد و فیش های زیادی را هم فراهم نمود لیکن گرفتاری های معمول عملاً مانع از ادامه کار شد چنانچه کسانی این قدرت و حوصله را در خود برای انجام این کارستان عظیم می بینند فیش های مذکور بدون هیچ چشمداشتی رایگان در اختیار آن پژوهشگر ان شاء الله نهاده خواهد شد والله ولی التوفیق.
ارسال شده توسط حسین متقی در تاريخ چهارشنبه 11 مرداد 1385 ساعت 6:54 قبلازظهر (نظر بدهید)
فهارس نسخه هاي خطّي انتشار يافته در داخل و خارج كشور، مشحون از آثاري است، كه فهرست نگاران آن ها به جهاتي، مانند: افتادگي آغاز نسخه ها يا علل ديگر، از شناسايي عنوان اثر يا پديدآور ِ آن محروم مانده اند؛ به تعبير ديگر ميان داده هاي فهارس موجود، سياهه اي از مجهولات نسبت به نام اثر يا مؤلّف آن و يا هردو آمده، كه حال يا به جهت كار سطحي فهرست نگارِ آن و عدم تتبّع جدّي و عميق، مجهول مانده، يا اين كه واقعاً شناسايي نسخه به هر دليل امكان پذير نشده است. نكته ي بسيار جالب اين كه آثاري كه شناسايي آن ها به نحوي براي فهرست نگار آن امكان پذير نشده، دقيقاً بايد ايشان توصيفي كامل تر و و مفصل تر نسبت به دستنويس های ديگر فهرست خود، از اين اثر ارائه دهند، تا شايد كساني كه آشنايي بيش تري دارند، بتوانند از طريق داده هاي محتوايي و متني ثبت شده از سوي فهرست نگار آن در فهرست، به شناسايي نسخه ي مذكور اقدام كنند؛
ارسال شده توسط حسین متقی در تاريخ يكشنبه 8 مرداد 1385 ساعت 9:31 قبلازظهر (نظر بدهید)
بسم الله الرحمن الرحیم كمتر پژوهشگري ممكن است با كتاب تفسير سواطع الالهام، اثر: عالم شيعي هندي، ابوالفيض فيضي هندي (درگذشته سال 1004هـ.) بيگانه بوده باشد، تفسيري كه سرتاسر آن با حروفي نگاشته شده كه آن حروف فاقد هر گونه نقطه اند (حروف مهمله و بي نقطه)؛ حال نويسنده ي اين اثر نفيس چقدر بايد به لغات عربي احاطه داشته باشد كه براي انتقال مفاهيم تفسيري، از واژه هايي بهره جويد كه هيچ نقطه اي در آن به كار نرفته است؟ حال براي خلق آثاري هنري ـ ادبي از اين دست، چقدر به جاست كه جمعي، اين نوع لغات را كه بدون نقطه اند با مراجعه به فرهنگ هايي مانند: لسان العرب، تاج العروس، الصحاح و نظاير آن ها، در اثري به صورت الفبايي گرد آورند، تا كساني كه توانايي هنرآزمايي در زمينه هاي ادبي را دارند، از آن بهره گيرند. و البته اين پژوهه جز زبان عربي، براي زبان فارسي و حتّي زبان تركي نيز امكان پذير است كه با مراجعه به مصادر لغت، مانند: لغت نامه دهخدا و ...، اين نوع لغات را براي آيندگان خوش ذوق، استخراج و ضبط و ثبت نمايند. درنسخه هاي خطّي مرتبط با لغت عرب، مباحثي پيشرفته با عناويني مانند: مثلثات قطرب يا ظاءات و ... مطرحند، كه بخش عظيمي از مباحث ادبي عربي نسخه هاي خطّي موجود را اين گونه به خود اختصاص داده اند؛ در اين موضوعات حتّي مقالات متنوّع و جالبي نيز نگاشته شده، مانند: دستنويس هاي عربي ضاءات و ظاءات در موزه ي ملّي عراق[1]؛ ------------------------------------------------------------------------ [1] . طه، محسن: " مخطوطات الظاء و الضاد في مكتبة المتحف العراقي ببغداد"؛ مجلّة معهد المخطوطات العربيّة (الكويت): س28، ش1، 1984م، صص291-310.
ارسال شده توسط حسین متقی در تاريخ دوشنبه 2 مرداد 1385 ساعت 9:28 قبلازظهر (نظر بدهید)
بسم الله الرحمن الرحیم نسخه هاي خطي و پرداختن به امور تنظيم و رده بندي آنها بر اساس تعاريف و تقسيم بندي هايي كه نسبت به همه ي علوم جهان، صورت پذيرفته، تحت عنوان دانش ‹كتابداري و اطلاع رساني› گنجانده شده است. حال با توجّه به گستردگي آثار و موادّ كتابخانه اي (كتاب ها، نقشه ها، لوح هاي فشرده CD، صفحه هاي گرامافون، اسناد، نوارهاي كاست صوتي و تصويري، ميكروفيلم ها و ...) كه همگي در حوزه ي تكفل اين دانش تعريف و محسوب مي گردند؛ و اينكه اين دانش كه خاستگاهش غرب و براساس آثار وجودي و نوع نگرش و افكار و دانش ِ خود آنها شكل گرفته و تحوْل يافته است، نسخه هاي خطي ِ مشرق زمينيان، در اين علم يك جايگاه و مكانتي حاشيه اي دارند؛
ارسال شده توسط حسین متقی در تاريخ دوشنبه 19 تير 1385 ساعت 9:39 قبلازظهر (نظر بدهید)
بسم الله الرحمن الرحيم به نظر مي رسد تنوع و تكثر علوم گوناگون بشري و توسعة شاخه ها و جزئيات آن، كه فرايند تحليل ها و پردازش هاي متنوع از علوم، با بهره گيري از ابزار آلات نوين و پيشرفتة جهاني و گسترش و انتشار (اطلاع رساني) سريع دستاوردهاي نوين علمي در مجامع جهاني از طريق ابر رسانه هايي همانند اينترنت و غيره مي باشد؛ پيام آور اين واقعيت اجتناب ناپذير و ضرورت انكار ناپذير است كه پاسداران و حاكمان معنوي جهان اسلام، يعني مفسران، دانشمندان و پژوهشگران موضوعات متنوع و محققان مطالعات اسلامي نيز بايد با تجديد نظر در آهنگ و نوع نگرش ها، روش ها، ابزارها، رسانه ها و نيز راهكارهاي ارائة محصولات و فرآورده هاي علمي و فكري خويش همانند آثار تأليفي، نسبت به موضوعات گوناگون اسلامي، همچون تفسير قرآن كريم را، مطابق و هماهنگ با گسترش علوم و روش هاي متنوع طرح و ارائة مباحث در مجامع علمي امروزين و به اصطلاح به هنگام سازند.
ارسال شده توسط حسین متقی در تاريخ شنبه 17 تير 1385 ساعت 12:52 قبلازظهر (نظر بدهید)
بسم الله الرحمن الرحيم اطلاع رساني، به مفهوم دقيق خود، گرچه در قالب هايي مانند فهرست و ...، در همه دوره هاي تاريخي وجود داشته، ليكن با تعريف ها و برداشت هاي امروزي در گستره ي جهاني، حداقلّ در كشور ما ايران يك مفهوم جديد و به تعبير ديگر واژه ي غريب و مظلومي است؛ همه ي متخصّصين امر بر اين نظر متفقند كه براي ايجاد يك اثر و يك پژوهه، اطلاع رساني به عنوان نقطه ي آغازين، يك امر اجتناب ناپذير و ضرورتي انكار ناپذير است؛ حال به عنوان نمونه اگر پژوهشگري در داخل كشور قصد داشته باشد اثري را تأليف يا نسخه اي را تحقيق و تصحيح كند، براي دسترسي به آگاهي ها و اطلاعات خود در زمينه ي موضوع تحقيق خويش چه مجاري و طرقي و به چه مصادر ومنابعي بايد مراجعه كند؟ از كجا بفهمد كه كسي روي اين اثر يا موضوع پژوهشي انجام داده يا نه؟ آيا منبع خاصي براي اطلاع رساني چنين موضوعي وجود دارد كه چنين انتظاري را برآورده سازد؟
ارسال شده توسط حسین متقی در تاريخ دوشنبه 12 تير 1385 ساعت 7:20 قبلازظهر (نظر بدهید)
بسم الله الرحمن الرحيم شخصيّت ِ فلكي، رياضي، هيوي، فلسفي، كلامي، ... و در يك گزينه شخصيّت ِ بي نظير، برجسته و جهاني «خواجه نصيرالدين محمّد بن محمّد بن حسن طوسي» (درگذشته سال 672هـ.)، يك شخصيّت بسيار استثنايي و منفرد در تاريخ اين مرز و بوم بوده است، كه هر چه در باره اش نوشته و گفته شود، بسيار هم كم و اندك است و حقيقتاً نمي توان توصيفي در خور و شأن وجودي چنين فرد بارز و توانايي، كه بي ترديد هم خودش و هم تك تك آثارش بر تارك علم و دانش درجهان مي درخشند، ارائه داد. در باره ي اين شخصيّت منحصر به فرد تاريخ ايران زمين، آثار چندي، همچون: اثر تأليفي آقاي مدرّس رضوي، نوشته شده، كه مفيد ولي به هيچ روي كافي و وافي نيستند؛ از آن جايي كه پرداختن به تمام خدمات و پژوهه هاي وي حقيقتاً از توان فردي خارج است، سزاوار است با تأسيس لجنه اي با عنوان: مؤسسه ي خواجه نصير شناسي، گروهي پژوهشگر توانا و صاحب قلم، نسبت به احياي آثار متنوّع علمي ايشان، و ساير خدمات وي بپردازند.
ارسال شده توسط حسین متقی در تاريخ شنبه 10 تير 1385 ساعت 1:52 قبلازظهر (نظر بدهید)
بسم الله الرحمن الرحيم براي اينكه بتوان چگونگي پيدايش و تحوّل و خطّ سير و گسترش علوم را در طول تاريخ در پهنهي گيتي به تصوير كشيد، بايد ديد آثار و علومي را كه اين نسخههاي خطّي و به طور كلي آثار مكتوب، حامل و ناقل اين گنجهاي گرانبها بودند، از نظر جغرافيايي در چه مكانهايي توليد شده (تأليف)، در چه نقاطي از جهان باليده و رشد كرده (شرح، ترجمه، تحشيه و ...) و بالمآل در چه مناطقي از اين كرهي خاكي بيشترين ماندگاري را داشته و حتّي نكتهي بسيار ارزنده ديگر اينكه، چه علومي در چه نقاطي از هستي، اسكان و ماندگاري بيشتري داشتهاند و در نهايت استنساخ (كتابت) و گسترش و پراكندگي طبيعي [نه مصنوعي و جعلي، مانند: غارت فرهنگي ميراث مشرق زمين از سوي غربيان!] ..
ارسال شده توسط حسین متقی در تاريخ پنجشنبه 25 خرداد 1385 ساعت 7:08 قبلازظهر (نظر بدهید) |
RSS Feeds
ترجمه <دائرة المعارف تركي اسلام> به زبان فارسی | basatin.kateban.com -- copyright: 2006 - 2007 © -- Powered by kateban.com |