بسم الله الرحمن الرحيم

     ميراث مکتوب کهن سرزمين ايران، در گستره تاريخی خويش، خصوصاً در حوزه­ ادبيات فولکولوريک، آکنده از آثاری است، که به زبان ­های متنوّع و گوناگون منسوخ شده­ يا زنده ايرانی، همچون: پارسی، ترکی، عربی، سُغدی، پهلوی، اوستايي، ميخی و ...، نيز لهجه ­ها مختلف منطقه­ ای مانند: کُردی، طبری، بلوچی، لُری گيلکی، دری، تاجيکی، تاتی، يا گويش­ های محلّی مانند: شيرازی، مشهدی، بيرجندی، اصفهانی، خوانساری، آشتيانی، شوشتری، کرمانی، ممسنی، گرگانی دزفولی، رامندی، اردستانی، انارکی، اسفرائنی، لارستانی، گزّی، خوئينی و ...؛ لهجه­ ها و گونه ­های متنوّع زبان ترکی مانند: آذری، ترکمنی، خلجی، قشقايی، و ...؛ نگارش يافته و در قالب داستان، ديوان اشعار، کتب ادبی و ... به دست ما رسيده است. حتّی امروزه آثاری متعدد به زبان­ ها، گويش ­ها و لهجه ­های زنده ­ای مانند گويش­ های متنوّع ايرانی آذری، کُردی، بلوچی، گيلکی و ... در حال شکل­گيری و نگارش و سرايش هستند. بايد اذعان داشت که اين زبان ها و لهجه ­ها حقيقتاً ميراث گرانبهايی هستند که در واقع ادبيات و تاريخ مکتوب ما بر اساس همين لهجه ­ها و گويش ­ها شکل گرفته، نضج يافته و در گستره تاريخ اين مرز و بوم جريان يافته و باليده است. حفظ، آموزش، تحقيق و پژوهش، بررسی سير و تحوّل تاريخی اين زبان­ ها و لهجه ­ها از زوايای گوناگون، تهيه دانشنامه ­ها، لغت­نامه ­ها، دستور زبان ­ها، تدريس آن­ ها در مراکز علمی مانند دانشگاه ­ها و ...، بايسته­­هايی بسيار اساسی و ضروری هستند که بايد در قالب يک طرح ملّی همچون: <مرکز ملّی بازشناسی و پژوهش در زبان ­های و گويش های اقوام مختلف ايرانی>، مورد توجّه دولتمردان، مجلسيان، اوليای امر و دست­اندرکار در حوزه­ ادبيات يکپارچه­ اين مرز و بوم قرار گيرد.

[... ادامه مطلب]

ارسال شده توسط حسین متقی در تاريخ چهارشنبه 31 خرداد 1385 ساعت 8:45 قبل‏ازظهر (نظر بدهید)

بسم الله الرحمن الرحیم

تردیدی نیست که نسخه های خطی به جهت جایگاه منحصر بفردی که دارند، در سال­ های اخیر مورد توجّه خاصی قرار گرفته و هر از چندگاهی اخبار مربوط به این مواریث کهن پیشینیان در سایت های خبری با اشتیاق دنبال شده و منعکس می گردد. البته تقریباً تمام اخباری که نسبت به دستنویس ها در این خبرگزاری ها پوشش داده می شود عمدتاً با یک برداشت سطحی و غیر منطقی همراه است که بخشی ناشی از عدم آگاهی و درک صحیح خبرنگاران از ماهیت نسخه های خطی و جایگاه آن بوده و بخش دیگر هم به عدم کنترل نهایی از صحت و سقم این اخبار از سوی مدیران مسؤول این خبرگزاری ها بر می گردد. برای نمونه در این نوشتار چهار خبر را مرور و به بررسی اجمالی آن ها می پردازیم:

[... ادامه مطلب]

ارسال شده توسط حسین متقی در تاريخ يكشنبه 28 خرداد 1385 ساعت 8:05 قبل‏ازظهر (نظر بدهید)

بسم الله الرحمن الرحیم

1. نسخ خطی در شرق بسرعت رو به زوال اند و تقریباً وظیفه هر جهانگردی است که تا آنجا که می تواند آنها را از نابودی نجات دهد.

(کلادیوس جیمز ریچ، روایتی از اقامت در کردستان، لندن 1836م)

2. می دانیم که در سالهای اخیر در میان خدمتگزاران ما، بویژه در بنگال، گردآوری مجموعه های نسخ خطی شرقی متداول شده و بسیاری از آنها بعداً به این کشور آورده شده است.

 (نامه ای از هیئت مدیران کمپانی شرقی 25 مه 1798م)

3. لطفاً هر نسخه خطی نادر و ارزشمندی را به تشخیص خود به هر زبانی برایم خریداری کنید, چرا که اشتیاق وافری دارم که کتابخانه ام را با کتابهای اصیل تجهیز کنم.

(نامه ای از کاردینال مازارن در سال 1643 به ژان دولاهی سفیر فرانسه در دربار عثمانی)

4. آشنایی با ادبیات شرق موجب می شود که دانشجو مرزهای محدود تعصب اروپایی و ارتباط فرکی با آن را در نوردد ... آثار شرق از نظر فلسفی واجد بیشترین اهمیت اند.

(الويس اشپرینگر خاورشناسی اتریشی، 1813-1893م)

5. این مجموعه [نسخه های خطی اسلامی] کمک خواهد کرد حجاب جهل را که تاکنون چهره شرق در پی آن پنهان بود، کنار بزنیم و نیز غبار ماده گرایی را که تصویر غرب را مخدوش ساخته است بزداییم، آنگاه شرق و غرب یکدیگر را رود در رو خواهند دید و با دیدن یکدیگر در خواهند سافت که با هم برادرند.

(نبیه امین فارس، کتابخانه کرونیل دانشگاه پرینستون آوریل 1940م)[1]

ارسال شده توسط حسین متقی در تاريخ يكشنبه 28 خرداد 1385 ساعت 5:56 قبل‏ازظهر (نظر بدهید)

 بسم الله الرحمن الرحيم

براي اين­كه بتوان چگونگي پيدايش و تحوّل و خطّ سير و گسترش علوم را در طول تاريخ در پهنه­ي گيتي به تصوير كشيد، بايد ديد آثار و علومي را  كه اين نسخه­هاي خطّي و به طور كلي آثار مكتوب، حامل و ناقل اين گنج­هاي گران­بها بودند، از نظر جغرافيايي در چه مكان­هايي توليد شده (تأليف)، در چه نقاطي از جهان باليده و رشد كرده (شرح، ترجمه، تحشيه و ...) و بالمآل در چه مناطقي از اين  كره­ي خاكي بيش­ترين ماندگاري را داشته و حتّي نكته­ي بسيار ارزنده ديگر اين­كه، چه علومي در چه نقاطي از هستي، اسكان و ماندگاري بيش­تري داشته­اند و در نهايت استنساخ (كتابت) و گسترش و پراكندگي طبيعي [نه مصنوعي و جعلي، مانند: غارت فرهنگي ميراث مشرق زمين از سوي غربيان!] ..

[... ادامه مطلب]

ارسال شده توسط حسین متقی در تاريخ پنجشنبه 25 خرداد 1385 ساعت 7:08 قبل‏ازظهر (نظر بدهید)

بسم الله الرحمن الرحيم

چند سال پیش هنگامي كه قرار شد براي كنگره بزرگداشت عارف بزرگ سيد حيدر آملي از سوي كتابخانه آيت الله العظمي مرعشي نجفي (ره) مقاله­اي در معرّفي آثار دستنويس موجود آن مرحوم در كتابخانه، ارائه شود، در جريان انتساب كتاب الكشكول فيما جري لآل الرسول (ص) به سيد حيدر، با توجّه به تاريخ تأليف آن (سال 735هـ كه اختلافات شيعه و اهل تسنن به اوج خود رسيده بود)، ناخودآگاه اين سؤال در ذهن نگارنده مطرح ­مي­گردد كه سيّد حيدر جوان در سال تأليف آن كتاب، 15 سال بيشتر نداشته و قاعدتاً وي نمي­توانسته دست به تأليف كتاب الكشكول بزند، و همچنين عرفاً و عادتاً جوان كم سن و سالي (15 ساله) محلّ مراجعه و درخواست مردم براي تأليف رساله يا كتابي قرار نمي­گيرد؛ پس نگارنده­ واقعي الكشكول فيما جري لآل الرسول (ص) چه كسي مي­تواند باشد؟

البته ناگفته نماند كه برخي بر اين باورند كه كتاب الكشكول فيما جري لآل الرسول (ص) تأليف علامه حلّي رحمت الله عليه مي­باشد، ليكن با توجّه به اجماع اصحاب تراجم نويسان در تاريخ وفات وي (سال 726هـ ) اين انتساب نيز طبيعتاً مردود است؛ برخي نيز مانند مرحوم صاحب أعيان الشيعة با توجّه به نسخ اقدم اين اثر، نسبت مؤلّف را به هبة الله بن اسماعيل بن محاسن المعمار الأسدي ترجيح دانسته­اند (ج6، صص271-272) كه البته جاي بررسي دقيق­تر در مورد اخيري (ابن المعمار) باقي است.

[... ادامه مطلب]

ارسال شده توسط حسین متقی در تاريخ سه شنبه 23 خرداد 1385 ساعت 6:20 قبل‏ازظهر (نظر بدهید)